ความเป็นมา

องค์การอุตสาหกรรมป่าไม้ (อ.อ.ป.) ได้ก่อตั้งขึ้นเมื่อวันที่ 1 มกราคม 2490 ในปี 2511 เริ่มดำเนินการปลูกสร้าง สวนป่าเพื่อเศรษฐกิจ เมื่อครั้งพระบาทสมเด็จพระมหาภูมิพลอดุลยเดชมหาราช บรมนาถบพิตร เสด็จนำพระราชอาคันตุกะชมการแสดงการทำไม้ด้วยช้างขององค์การอุตสาหกรรมป่าไม้ (อ.อ.ป.) ณ บริเวณวนอุทยานน้ำตกแม่สา จังหวัดเชียงใหม่ ในปีพุทธศักราช 2508 ได้มีพระราชดำรัสว่า “องค์การอุตสาหกรรมป่าไม้ ในฐานะที่มีหน้าที่ทำไม้โดยตรง ควรจะได้ช่วยเหลือรัฐในการปลูกสร้างสวนป่าอีกแรงหนึ่ง”
ด้วยสำนึกในพระมหากรุณาธิคุณที่ได้ทรงมีกระแสพระราชดำรัสดังกล่าว ทำให้องค์การอุตสาหกรรมป่าไม้ ตระหนักถึงความสำคัญในการปลูกสร้างสวนป่า โดยได้ดำเนินการปลูกสร้างสวนป่า ด้วยระบบหมู่บ้านป่าไม้ เพื่อยกระดับชีวิต ความเป็นอยู่ของราษฎร ชะลอการย้ายถิ่นฐาน ลดการบุกรุกทำลายป่า การทำไร่เลื่อนลอย เพื่ออนุรักษ์และรักษาสภาพแวดล้อมให้ดีขึ้น จนกลายเป็นทรัพย์สมบัติค้ำจุนให้องค์การอุตสาหกรรมป่าไม้ และยังเป็นหน่วยงานที่มีความสำคัญของประเทศในการบริหารจัดการทรัพยากรป่าไม้ ซึ่งดำเนินการในเขตป่าสงวนแห่งชาติในพื้นที่ป่าเศรษฐกิจ ในขณะเดียวกันได้ดำเนินการในเชิงอนุรักษ์ควบคู่กันไปด้วย ต่อมาในปี 2553 องค์การอุตสาหกรรมป่าไม้ จึงได้ปรับบทบาทเน้นการอนุรักษ์มากขึ้นพร้อมกับการพัฒนาสังคมและดูแลสิ่งแวดล้อม ควบคุมกับการปลูกสร้างสวนป่าเศรษฐกิจให้มีความยั่งยืน
ในปี 2555 องค์การอุตสาหกรรมป่าไม้ได้รับพระราชทานพระราชานุญาตให้เข้าร่วมโครงการอนุรักษ์พันธุกรรมพืชอันเนื่องมาจากพระราชดำริ สมเด็จพระเทพรัตนราชสุดาฯ สยามบรมราชกุมารี โดยเป็นหนึ่งในหน่วยงานร่วมสนองพระราชดำริ กลุ่ม G4–การอนุรักษ์และใช้ประโยชน์จากทรัพยากร ภายใต้กรอบแผนแม่บทระยะ 5 ปีที่ห้า (ตุลาคม 2554 – กันยายน 2559) โดยเริ่มจากโครงการพฤกษานุรักษ์ มเหสักข์ นวมินทรานุสร (เดิมชื่อ โครงการรวมใจภักดิ์ ปลูกมเหสักข์-สักสยามินทร์) โดยจัดกิจกรรมในพื้นที่สวนป่าขององค์การอุตสาหกรรมป่าไม้ที่กระจายอยู่ทั่วทุกภูมิภาคของประเทศ
ปัจจุบัน องค์การอุตสาหกรรมป่าไม้ ได้ดำเนินงานสนองพระราชดำริ ตามแผนแม่บทระยะ 5 ปีที่เจ็ด (ตุลาคม 2564 – กันยายน 2569) ทั้งสิ้น 3 กรอบ (F) 6 กิจกรรม (A) 15 โครงการ ดังนี้
	1. กรอบการเรียนรู้ทรัพยากร กิจกรรมปกปักทรัพยากร (F1A1) จำนวน 1 โครงการ          1.1 โครงการอนุรักษ์ไม้ป่าเพื่อเรียนรู้ศึกษาธรรมชาติ องค์การอุตสาหกรรมป่าไม้ภาคตะวันออกเฉียงเหนือ
	2. กรอบการเรียนรู้ทรัพยากร กิจกรรมปลูกรักษาทรัพยากร (F1A3) จำนวน 6 โครงการ          2.1 โครงการอนุรักษ์พันธุกรรมไม้ยางนาเพื่อเรียนรู้ศึกษาธรรมชาติ สวนป่ากาญจนดิษฐ์ องค์การอุตสาหกรรมป่าไม้          2.2 โครงการอนุรักษ์พันธุกรรมไม้ดั้งเดิมที่หายากในสวนป่าแม่สุก องค์การอุตสาหกรรมป่าไม้          2.3 โครงการพฤกษานุรักษ์ มเหสักข์ นวมินทรานุสร          2.4 โครงการปลูกพันธุ์ไม้ดอกสีม่วงเฉลิมพระเกียรติฯ          2.5 โครงการอนุรักษ์พันธุกรรมไม้ดั้งเดิมที่หายากในสวนป่า องค์การอุตสาหกรรมป่าไม้          2.6 โครงการอนุรักษ์ไม้ป่าเพื่อเรียนรู้ศึกษาธรรมชาติ องค์การอุตสาหกรรมป่าไม้ภาคใต้
	3. กรอบการใช้ประโยชน์ กิจกรรมอนุรักษ์และใช้ประโยชน์ทรัพยากร (F2A4) จำนวน 1 โครงการ          3.1 โครงการปลูกทดสอบไม้สักเพื่อเพิ่มผลผลิตในการปลูกสร้างสวนป่า
	4. กรอบการใช้ประโยชน์ กิจกรรมศูนย์ข้อมูลทรัพยากร (F2A5) จำนวน 3 โครงการ          4.1 โครงการจัดทำฐานข้อมูลช้างไทย          4.2 โครงการฐานข้อมูลต้นมเหสักข์ - สักสยามินทร์ องค์การอุตสาหกรรมป่าไม้          4.3 โครงการฐานข้อมูลไม้ดั้งเดิมที่หายากในพื้นที่สวนป่าองค์การอุตสาหกรรมป่าไม้
	5. กรอบการสร้างจิตสำนึก กิจกรรมสร้างจิตสำนึกในการอนุรักษ์ทรัพยากร (F3A7) จำนวน 1 โครงการ          5.1 โครงการพิพิธภัณฑ์ความรู้เกี่ยวกับช้าง
	6. กรอบการสร้างจิตสำนึก กิจกรรมพิเศษสนับสนุนการอนุรักษ์ทรัพยากร (F3A8) จำนวน 3 โครงการ          6.1 งานประชุมวิชาการและนิทรรศการ อพ.สธ.          6.2 โครงการเว็บไซต์ อพ.สธ. - อ.อ.ป.          6.3 โครงการการเผยแพร่โดยสื่อต่างๆ